Burgerschap

by

Er zijn veel meningen over wat burgerschap precies inhoudt, en over wat het woord in een bepaalde context voor betekenis krijgt. Daarnaast hebben talloze auteurs geprobeerd burgerschap in categorieën op te splitsen. Er zijn twee hoofdrichtingen te onderscheiden binnen de term burgerschap. De ene richting richt zich met name op de inburgering en participatie van allochtonen en wordt nauw gekoppeld aan het integratiebeleid; de andere richting gaat over de (actieve) participatie van alle burgers bij het vormen en uitvoeren van publiek beleid. Het Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling Nederland (Forum) beschrijft burgerschap als een concrete invulling van het integratiebeleid en haalt de omschrijving van de miljoenennota uit 2004 aan: ‘Burgerschap is te specificeren als de mogelijkheid voor personen en groepen actief deel te nemen aan alle aspecten van de samenleving. […] In hoeverre migranten en hun kinderen zich de Nederlandse taal eigen maken, zich een plaats verwerven op de arbeidsmarkt, sociale contacten aangaan, kortom integreren, hangt uiteindelijk van henzelf af, van de eigen inzet en activiteiten’ (Forum, 2008). Binnen deze omschrijving verwijst de term burgerschap naar de relatie tussen burgers, de relatie tussen burgers en de staat, lidmaatschappen van politieke en sociale gemeenschappen en het proces van in- en uitsluiting van mensen binnen gemeenschappen (Forum, 2008).

Hendriks en Van de Wijdeven (in Buijs, 2007:1) volgen de andere richting van burgerschap en houden het volgende begrip aan: ‘Burgerschap wordt gezien als de rol die mensen spelen in een maatschappij, stad of staat. De structuur van een stad of staat bepaald hoe actief burgers zijn.’ Hendriks en Van de Wijdeven spreken over een veranderend burgerschap bij verschillende soorten democratie. De vorm van burgerschap wordt bepaald door het al dan niet aanwezig zijn van de mogelijkheden om te overleggen in publieke beleidsvorming en of dit op een directe (stemmen op of overleggen met de betrokken beleidsmakers) of indirecte (via tussenpersonen, politieke partijen, presidentskandidaten enzovoort) manier mogelijk is.

Een veelvuldig gebruikte term binnen het debat van burgerschap is het actieve burgerschap. Met actief burgerschap wordt  ‘het (leren) deelnemen aan en verantwoordelijkheden dragen voor de publieke zaak’ bedoeld (Tonkens, 2006). Actief burgerschap vergt van zowel de burger als van de publieke instelling inzet. Voor de burger betekent dit concreet het ontwikkelen van competenties om de verantwoordelijkheden te kunnen dragen en voor de instituties houdt het in dat zij de burgers moeten uitnodigen de verantwoordelijkh- eden te nemen, deze verantwoordelijkheden te ondersteunen en de burgers hier ook op toe te rusten (Tonkens, 2006).

Het doel van actief burgerschap is het oplossen van vier overkoepelende problemen waarmee onze maatschappij te maken heeft. Door actieve participatie en het nemen van verantwoordelijkheden door burgers moet de verdeeldheid tussen de bevolkingsgroepen en een gebrekkige sociale samenhang tussen deze groepen verminderd worden. Daarnaast bevordert het het consumentisme (het zorgen het voor belangenbehartiging van de consument), gaat het sociale uitsluiting tegen en vermindert het de kloof tussen burgers en het politieke bestuur (Tonkens, 2006).

Voor overheidsinstanties is burgerschap steeds meer tot een maatschappelijk speerpunt geworden, om in te spelen op de wensen en behoeften van de burger. Door een actieve houding van de burgers te bevorderen hoopt men als overheidsinstantie het beleid beter af te kunnen stemmen op de burger en hiermee minder weerstand tegen het beleid te krijgen. De burgers krijgen hiermee het gevoel mee te kunnen beslissen in situaties die zij belangrijk vinden, zoals maatschappelijke kwesties.

Tags: , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers op de volgende wijze: